TOPRAK ÖRNEKLERİNİN ALINMA TEKNİĞİ  

Toprak Profili Nedir?

Toprak örneği almak ve toprağın kimyasal ve fiziksel özelliklerini incelemek amacı ile toprağın üst yüzeyinden ana kayaya doğru açılmış olan düşey kesite “Toprak Profili” denir. 

Toprak Profili Nerelerde Açılmaz:

  • Yol, kanal, su arkı, dere kenarlarında ve yerleşim yerlerine yakın yerlerde,
  • Hayvan barınakları ile karınca, köstebek ve tarla faresi gibi yuvalara yakın yerlerde,
  • Kompost, ahır gübresi, kireç, kum, fabrika ve inşaat artıklarının bulunduğu yerlerde,
  • Aşırı çiğnenmiş, su birikmiş, dere ve sel baskınına uğramış yerlerde,
  •  Arazide çukur ve tümsek bulunan alanlarda toprak profili açılmaz.

Toprak Profili Nerelerde ve Kaç Adet Açılmalıdır:

Çalışma alanı homojen bir yapıya sahip ise, 1 ha için 1 adet toprak profili yeterli olmaktadır. Çalışma alanı homojen bir yapıya sahip değilse, sahadaki gözlemlenen değişikliklere göre (ana kaya, topraktaki renk değişimi, yüzey taşlılığının durumu, bitki örtüsü ve yüzey şekillerinde belirgin bir farklılık) profil açılmalıdır.Düz alanlarda yukarıdaki kriterler dikkate alınarak sahayı temsil edecek sayıda profil açılmalıdır. Eğimli alanlarda ise üst yamaç, orta yamaç, alt yamaç ve etekte ayrı ayrı profil açılmalıdır. 

Toprak Profili Nasıl Açılır?

Toprak Profili, 75-100 cm eninde, 100-150 cm boyunda, derinliği ise ana kayanın bulunduğu derinliğe bağlı olarak değişen dikdörtgenler prizması şeklinde açılan çukurdur. Ana kaya 120-150 cm den daha derinde ise, profil 120-150 cm derinliğe kadar, ana kaya 120 cm den daha sığ ise ana kayaya kadar açılır.  Arazi eğimli ise profilin uzun kenarı eşyükselti eğrisine dik gelecek şekilde açılmalı ve profil çukurundan çıkan toprak inceleme yapacağımız yüzeyin ters tarafına atılmalıdır.  
 
Şekil 1.jpgŞekil 1: Toprak Profilinin Görüntüsü
Şekil 2.jpg               Şekil 3.jpg
Şekil 2: Toprak Horizonlarının Görüntüsü

Toprak Analizi Nedir ve Niçin Yapılır?

Bir proje sahası topraklarının fiziksel ve kimyasal özelliklerinin laboratuvar koşullarında farklı yöntemlerle belirlenmesidir. Böylece toprağın tekstür (kumlu, killi, balçık), pH, tuz, kireç, organik madde miktarları ile, azot, fosfor, potasyum gibi besin elementleri düzeyleri belirlenir.

Toprak Örneğinin Alınmasında Kullanılan Malzemeler:

  • Kazma
  • El küreği
  • 2 litrelik naylon torba
  • Kurşun kalem
  • Etiket

Açılan Profilden Toprak Örneği Nasıl Alınır?

Toprak profili incelendiğinde, renk, tekstür (tanecik), strüktür (tanelerin dizilişi ve bağlanma şekli) gibi özellikler bakımından farklı olan ve birbiri üzerinde yatan tabakalardan oluştuğu görülür. Bu yatay tabakalara, birikinti topraklarda (Kolüvyal ve alüvyal) “katman”, diğer toprak gruplarında ise “horizon” denir.Toprak profilinde horizon veya katmanların ayrımı yapılabiliniyorsa, her horizondan veya katmandan 1 kg toprak örneği alınır. Eğer Toprak profilinde horizonlaşma veya katmanlaşma belirgin değil ise, 30’ar cm aralıklar ile (0-30 cm, 30-60 cm, 60-90 cm, 90-120 cm gibi) her bir derinlikten 1 kg kadar toprak örneği alınıp, ayrı torbalara doldurulur.

Toprak örneği alınırken, bulaşma olmamasına dikkat edilmelidir. Bunun için örnek alımı profilin alt horizonundan üst horizonlara doğru yapılmalıdır. Her bir örnek için 2 adet etiket kurşun kalemle doldurulur. Biri katlanarak torba içine, diğeri ise torbanın dışına yapıştırılır.

Şekil 3 Toprak Örneği.jpg Şekil 3: Toprak Örneği

Bölge Müdürlüğü

 

İşletme Müdürlüğü

 

İşletme Şefliği

 

Serisi

 

Bölme No

 

Profil No

 

Derinlik (cm)

 

Örneği alanın adı soyadı

 

Alındığı Tarih

 

Çizelge 1: Toprak Örneğinin Tanıtım Etiketi​ 

SULAMA SUYU ÖRNEKLERİNİN ALINMA TEKNİĞİ 

Su analizlerinden beklenilen faydanın sağlanabilmesi için su örneklerinin alınması, ambalajlanması ve laboratuvar ortamına taşınmasında bazı esaslar dâhilinde hareket edilmesi gerekir.

Su Örneğini Alımında Kullanılan Ambalaj Kaplarının Özellikleri:

Numune alınacak şişeler, 0.5-1 litrelik, mantar veya lastik tapalı, kalın, renksiz veya açık renkli cam ya da kaliteli plastik malzemeden yapılmış olmalıdır.  Şişeler suyun fiziksel özelliklerini etkileyecek özellikte olmamalıdır. Numune kaplarının çok temiz olmasına dikkat edilmelidir.

Su Örneğinin Alınması:

Su Örneğinin Alımında Kullanılan Kaplar.jpg

Numune kabı, örnek alınacak su ile 4-5 defa yıkanmalıdır. Su şişenin ağzına kadar doldurulmalı ve şişe ile kapağı arasında boşluk bırakılmadan hemen ağzı kapatılmalıdır. Daha sonra numune şişesine etiket yapıştırılarak laboratuvara gönderilmelidir.

Su Örneklerinin Laboratuvara Gönderilmesi:

Genel olarak, numunenin alınması ile laboratuvarda analize başlanması arasında geçen süre azaldıkça, analiz sonuçları daha güvenilir olabilmektedir. Su numunelerinin alındıktan sonra analize alınıncaya kadar uzun süre beklemesi halinde, suda meydana gelecek kimyasal ve biyolojik faaliyetler numunenin bileşimini değiştirebilmektedir. Bu nedenle alınan su örneğinin, maksimum 20 0C’de muhafaza edilerek, 12 saat içerisinde laboratuvara gönderilmek suretiyle analize alınmaları sağlanmalıdır.


Şekil 4: Su Örneğinin Alımında Kullanılan Kaplar

Su Örneği Nerelerden ve Nasıl Alınır:

Akış halindeki sular:

Nehir, çay, dere, sulama kanalı ve drenaj kanalı gibi sürekli veya mevsimsel olarak akan sular ile bir kaynaktan devamlı olarak akan çeşme ve kaynak suları bu gruba girer.

Durgun sular: 

  • Doğal göl,
  • Baraj gölü,
  • Gölet,
  • Birikinti suları

Yer altı suları: 

Adi kuyu, derin kuyu ve artezyen suları bu gruba girmektedir. Eğer su örneğimizi akarsudan alıyorsak, suyun durgun kısımlarından, kenar ve kavşak noktalarından mümkün olduğu kadar kaçınılarak, hızlı aktığı orta bir yerinden alınmalıdır. Şişe, ağzı kapalı olarak su sathının 40-50 cm altına daldırılır, tıpa açılarak suyun şişe içerisine dolması temin edilir. Böylece su yüzeyinde birikmiş yabancı cisimlerin örnek ile birlikte alınmasının da önüne geçilmiş olur.

Göllerde ise gölün en derin kısmından bu mümkün değilse göl kenarından en az bir metre uzaklıktan şişe ağzı açık olarak ve baş aşağı suya daldırılarak alınmalıdır. Gölden yüzey kısmının üstünden, biraz derinden ve daha derinden (50 cm kadar derinlikten) olmak üzere çeşitli kısımlardan alınır.

Kuyulardan, şişenin boynuna bir ip bağlayarak sarkıtılmak suretiyle; derin kuyulardan ise motopomp yaklaşık 15-20 dakika kadar boşa çalıştırılarak su berraklaştıktan sonra örnek alınır. Alınan suyun derinliği de önemli olduğundan, hangi derinlikten alındığı not edilmelidir.

Su Örneklerinin Alınma Zamanı:

Sular özellikleri bakımından mevsimlere ve aylara göre değişiklik gösterdiği gibi, aynı ay içerisinde bile değişiklik gösterebilir. Örneğin yağmurlardan sonra dere ve çay sularının tuz içerikleri değişmektedir. Bu sebeple yağışlardan sonra su örneği alınmamalıdır. Üreticiyi daha çok sulama mevsimindeki suyun kalitesi ilgilendirmekte olup sulama mevsiminde örnek alınması uygundur.

                     

Bölge Müdürlüğü

 

İşletme Müdürlüğü

 

İşletme Şefliği

 

Su kaynağı Cinsi

 

Örneği Alan Kişi

 

Görevi

 

Örnek No

 

Örneğin Alınış Tarihi ve Saati

 

 

Çizelge 2: Sulama Suyu Örneğinin Tanıtım Etiketi  

NOT: Su örneğinin numaralandırılmasında; şişenin üzerine asetatlı kalemle, etiket üzerine ise kurşunkalemle aynı numara yazılmalıdır.  

ORMAN FİDANLIKLARINDA KARMA TOPRAK ÖRNEĞİNİN ALINMASI 

Orman fidanlıklarında rotasyon planı yapımında gerekli olan karma toprak örneği, arazi parçasının aynı derinlikteki toprak tabakasından (özellikle üst toprak tabakasından) alınan birçok örneğin karıştırılmasından elde edilmektedir. Amaç, alınan örneklerin fiziksel ve kimyasal analizlerle fiziksel yapısı ve içerdiği çeşitli besin maddelerini tespit edip, toprak şartları ile yetiştirilen kültürler arasında ilişki kurarak, gerekli gübreleme ve ıslah öneriyle gübreden en yüksek faydalanmayı sağlamak ve daha kaliteli fidan üretimini gerçekleştirmektir.

Karma Toprak Örneği Alınmasında Dikkat Edilecek Esaslar:

1- Orman Fidanlıklarımızın parselasyonu sonucunda oluşan en küçük saha üniteleri genellikle 1 hektar büyüklüğündeki tarlalardır. Bunun için karma örnek saha ünitesi olarak tarlalar esas alınır.

2- Fidanlıkta iç taksimat yapılırken tarlaların homojen yapıda olmasına ve aynı kültür çalışmasına tahsisine gayret edilmelidir. Zorunluluk halinde, bir tarlada kültür yetiştirme bakımından farklı işlem görecek olan parçalar ile görünüş, renk, meyil, yükseklik, strüktür, toprak tipi, drenaj ve kullanılan fidan türü gibi özellikleri bakımından farklılık gösteren ve bir ünite teşkil edecek parçalardan ayrı ayrı karma örnekler alınmalıdır.

3- Tarla boyutlarının standarttan daha büyük veya daha küçük olması halinde sadece örnekleme için alınan nokta sayısı çoğaltılmalı veya azaltılmalıdır.

4- Fidanlık tarlaları genellikle homojen yapıdadır. Ancak tarlanın esas karakterine göre fark gösteren aşağıdaki yerlerden örnek alınmamalıdır. 

  •  Kompost, ahır gübresi, kireç, kum ve fabrika atıklarının vb.nin yığıldığı yerler.
  •  
  • Lokal olarak su birikmiş, dere ve sel basmış yerler.
  •  
  • Kök, yabani ot, sap vb. nin yakılmış olduğu yerler.
  •  
  • Karınca, köstebek vb. yuvaları ve civarları.
  •  
  • Yol, çit, orman ve kanal kenarlarına isabet eden yerler.
  •  
  • Tarlanın esas karakterlerinden farklı, bozuk drenajlı kumlu, taşlı ve çakıllı pek küçük sahalar

  5-   Karma örnek alınacak derinlik esas itibariyle yetiştirilen kültüre göre değişir ve kural olarak, bitkilerin kılcal köklerinin geliştiği, beslendiği ve toprağın her zaman işlendiği pulluk derinliğidir. İbreli ve yapraklı kültürlerin yaşları, kök durumları ve toprak işleme derinliği göz önünde bulundurulur. Bu derinlik 0-30 cm olarak kabul edilmiştir. Bu durumda, karma toprak örnekleri 0-30 cm derinlikten alınmalıdır (özel durumlarda 20 cm’den de alınabilir).

6-  Toprak örneği gerektiği zaman alınabilmekle beraber toprağın orta rutubet derecelerinde olması çalışma kolaylığı ve örneklemenin sağlığı açısından daha uygundur (İlkbahar sonu, yaz başı ile sonbahar ayları).

7-    Donmuş topraklardan örnek alınmamalıdır.

8-  Yeni gübrelenmiş tarlalardan örnek alınmamalı, eğer zorunluluk varsa gübre bulaşmamış kısımlardan alınmalıdır.

9-   Tarlada tekstürel bileşim, pH, yeşil gübreleme gibi ıslah çalışmaları yapıldığı takdirde belirli bir zaman geçtikten sonra örnekleme yapılmalıdır.

10- İdeal olarak tarla yeniden gübrelenmeden önce örnek alınmak gerekirse de, zorunluluk halinde kültür bulunan tarlalarda, yastık üzerinden ve fidan sıraları arasından fidan köklerine fazla zarar vermeden alınmalıdır.

Karma Örnek Alma İşlemi:

Toprak örnekleri, elde mevcut olanaklara ve toprağın fiziki durumuna göre, toprak küreği, bel küreği, toprak burguları ile alınır. Kürek yardımıyla örnek alma işi biraz daha zor ve zaman alıcı olduğundan toprak burgusu ile alınması ve fidanlıklarda bir burgunun bulundurulması önerilir.

 

Toprak örnekleri, 1 hektarlık tarlanın 15-20 yerinden yukarıda belirtilen kısımlardan kaçınmak şartıyla sistematik, yılan veya zik zaklı gidişlerle tüm tarlaya dağılacak şekilde alınır. Tarlanın büyüklüğündeki farklılığa göre nokta sayısında biraz azaltma veya çoğaltma yapılabilir. Örnek alınacak noktalar arası mesafeler adımlamak suretiyle tespit edilebilir. Toprak alma işlemi iki kişi ile yapılmalıdır. Biri burgu veya küreği kullanırken, diğeri örneklerin kovaya aktarılmasına ve kovanın taşınmasına yardımcı olur.

Şekil 7.jpg
Şekil 5: Fidanlıklardan Karma Toprak Örneği Alınma Şekli


Tarla kenarlarından 5-6 m kadar kaçınılarak birinci noktadan örnek alınmasına başlanır. Üstte toprakla ilişkisi olmayan bitki artıkları, taş vb. sıyrılmadan temizlenir. Bel kürek kullanılması halinde 30-35 cm derinliğinde ve küreğin çalışabileceği şekilde yaklaşık 20-30 cm genişliğinde, bir duvarı dik veya hafif yatık bir çukur açılır. Kürek bu çukur duvarından 3-4 cm kalınlığında bir toprak dilimi çıkaracak şekilde bir iki işlem ile 30 cm derinliğe kadar batırılır. Bir işçi bu dilimi bastırarak düşmesini önler ve kürek toprakla beraber çıkarılıp yere yatırılarak küreğin yalnız yan tarafları düzeltilip biraz küçültülür (alt ve üst kısımlarda tıraşlama yapılmaz). Amaç 0-30 derinlikte, dikey olarak (yaklaşık dikdörtgen prizması şeklinde), eşit hacimde örnek alınmasıdır. Bu karma örneği teşkil edecek bir örnek alınıp ekibin yanında taşıdığı kovaya kürekte bulaşık kalmayacak şekilde aktarılır. Eğer burgu kullanılırsa, burgu dik olarak noktaya konup bastırılarak saat ibresi yönünde çevrilir. 30 cm derinliğe ulaştıktan sora, ters çevirmeden yine aynı yönde ancak yavaşça yukarı doğru çekilerek toprak alınır ve alınan örneğin tamamı burgu temizlenmek suretiyle kovaya aktarılır. Bir noktada kürek veya burgu ile yapılan bu işlem aynı tarlanın diğer noktalarında da yapılır ve alınan örnekler aynı kova içine konur. Kovalar plastik veya madeni olabilir. Ancak kireçli, çimentolu, kurumuş harçlı, yağlı, paslı her çeşit gübre bulaşıklı kovalar kullanılmamalıdır.

Şekil 8.jpg
Şekil 6: Fidanlıklarda Toprak Örneğinin Alınması

Tarlaya ait birçok örneğin konduğu kova, tarlanın hemen yanında kireç, gübre gibi bulaşıkları olmayan bir örtü (çuval, telis naylon) üzerine boşaltılır ve iri parçaları elle ufalamak suretiyle iyice karıştırılır. Daha sonra bu toprak çuval üzerine yayılarak, bu yayılmış toprağın hemen hemen her tarafından iri, ufak demeden birer avuç toprak alınarak naylon bir torbaya 1,5 kg gelecek kadar doldurulur. Torba ağzına kadar doldurulmadığından, boş kısmındaki hava boşaltılarak boğazından iple bağlanır ve ikinci bir naylon torbanın içine konulur. Fidanlığın adı, ada, parsel ve tarla numarası, alınan derinlik, üzerindeki kültür, tarihi belirten bir kâğıt etiket dörde katlanarak, iç içe konmuş iki naylon torbanın arasına konulur. Toprak örnekleri temiz bez torbalar içine de konulabilir. İple bağlanan her torbanın boyun noktasına sadece gönderenin örnek sıra numarasını taşıyan karton etiket konulmalı veya bu sıra numarası naylon torbanın üzerine tükenmez veya ispirtolu kalemle yazılmalıdır. Bu suretle, ayrıca düzenlenen toprak örneği gönderme raporu ile de ilişkisi sağlanmış olur. Toplanan örnekler naylon torba içinde ise bir işlem yapmadan, eğer bez torba içine konulmuşsa torbaları bir süre havalandırıp ıslaklığı birbirini etkilemeyecek duruma geldikten sonra (özellikle tuzlu topraklarda), bir kutu içine istiflenerek laboratuvara ulaştırılır.

 

 
Fidanlığın Adı​ ​                                              
Ada No
Parsel No
Tarla No
Alınan Derinlik
Numuneyi Alan Kişi
Kültür
Tarih
Not​
Çizelge 3: Fidanlık Toprağı Örneğinin Tanıtım Etiketi 

 

Aşağıda verilen Ek:1  Birim Fiyat listesi ve Ek:2' de Dilekçe Örneğini alabilirsiniz. 

2019 Yılı Laboratuvar Analiz Birim Fiyatları Listesi.pdfEk 1: E2019 Yılı Laboratuvar Analiz Birim Fiyatları Listesi.pdf

Dilekçe Örneği.pdfEk 2 : Dilekçe Örneği.pdf
 

Laboratuvar Analizleri için yeni hesap numarası

Banka Adı: TC Ziraat Bankası 

IBAN No: TR 3000 100 1236 3687 5611 5014

Hesap Adı: Antalya Orman İşletme Müdürlüğü Döner Sermaye Hesabı

İşlem Açıklaması: Yapılması istenen analizlerin detaylı açıklaması yapılması gerekmektedir.

 

Not: Şahıslar adına başvurularda başvuran kişinin TC Kimlik numarası ve adresi, şirketler adına başvurularda ise şirketin vergi numarası ve adresi Banka Dekontuna yazdırılacaktır. Banka Dekontu Enstitü Müdürlüğümüzün 0 242 345 04 50 nolu numaraya  fakslanacaktır.

​​​​​​​​​